Mattenschippers klaar voor jubileum

Elke laatste zaterdag van april wordt in de Kop van Overijssel de Mattenschippersrace gehouden. Klassieke platbodems melden zich dan in Blokzijl aan de start voor een ‘kleintje Strontrace’, zoals de Mattenschippersrace ook wel wordt genoemd. Komende zaterdag, op 29 april, wordt de race alweer voor de 20ste keer gehouden! Inmiddels hebben zich al meer dan twintig schepen ingeschreven. Om 8 uur ’s ochtends al start de zware klasse, die maar liefst negen deelnemers telt.

De eerste Mattenschippersrace werd gehouden in 1997. De oprichters waren van mening dat er te weinig masten in de mooie haven van Blokzijl te zien zijn. Zo ontstond het idee voor een jaarlijkse wedstrijd voor traditionele zeilende vrachtschepen (zoals skûtsjes, tjalken en aken). Samen met een paar ervaren ‘Strontracers’ werd er een reglement opgesteld. Daarin staat onder andere dat zeilen, bomen en jagen de enige toegestane vormen van voortbewegen zijn. De motor mag dus niet gebruikt worden. Dat stelt zware eisen aan het vakmanschap van schippers én bemanning: als er niet gezeild kan worden, komt het op pure spierkracht aan!De deelnemers moeten zeilend het ‘rondje Zwartsluis’ afleggen. Vanuit Blokzijl voert de race over het Giethoornse Meer, Jonen en de Beulaker Wijde via de Blauwe Hand en Beukers naar Zwartsluis. Daar moeten de deelnemers een mat oppikken, een voorwaarde om reglementair te kunnen finishen. Pas daarna mogen de deelnemers de terugtocht naar Blokzijl aanvaarden. Het parcours brengt hen via het Zwarte Water, Kadoelen en Vollenhove terug in het mooie voormalige Zuiderzeestadje. Afhankelijk van de windrichting kan de wedstrijd ook in omgekeerde richting worden gevaren.Matten venten rond de ZuiderzeeDe naam ontleent de Mattenschippersrace aan een bijzonder stuk geschiedenis van Blokzijl. In de tweede helft van de 19de eeuw lagen er in de haven van Blokzijl nog meer dan zestig echte mattenschepen. Speciaal voor dit doel was het Blokzijler Jacht ontworpen: een fraai gelijnd scheepje van 14 meter lang, 4 meter breed en een holte van 1,75 meter. Het bruto tonnage bedroeg zo’n 32 ton, het netto tonnage 24 ton.
De mattenschippers , voortgekomen uit de geslachten van mattenmakers en beurtschippers, namen in het vroege voorjaar matten aan boord om ze uit te venten in allerlei plaatsen aan de overkant van de Zuiderzee. Iedere familie had zo zijn eigen ‘mattenland’. Eén van die schippers was een voorvader van Lens Nekeman, directeur van Interfloor in Zwartsluis en om deze bijzondere reden hoofdsponsor van de Mattenschippersrace.

Hevige strijd om de hoofdprijs
De strijd om de hoofdprijs, een stevige vaarboom als wisseltrofee, is elk jaar hevig. De spanning van de race wordt nog verhoogd door het feit dat de deelnemers in een lichte en een zware klasse worden ingedeeld. De zware klasse start zeven kwartier eerder, waardoor de schepen in de lichte klasse er een ware inhaalrace van moeten maken. De praktijk leert dat de wat lichtere schepen vaak in het voordeel zijn, maar bij een gunstige, stevige wind maken ook enkele zwaardere schepen een serieuze kans. In 2008 wist De Kapriool van Jos ten Zijthof als eerste zware schip ooit de race te winnen. De afgelopen twee jaar ging de winst naar een schip uit de lichte klasse: de Verwisseling van Bas Krom. In 2001 moest de wedstrijd worden afgelast in verband met de MKZ-crisis.

De zware klasse start om 8.00 uur, de lichte klasse om 9.45 uur. De winnaar wordt tussen 15 en 16 uur terug in Blokzijl verwacht. De finishlijn ligt – weer afhankelijk van de route – in de sas of bij camping Tussen de Diepen. Belangstellenden kunnen op vrijdag- én zaterdagavond terecht bij Café-restaurant Van Ens voor een bijzonder feestje.

Na 20 races zijn de organisatoren op zoek naar mogelijke opvolgers. Wie interesse heeft kan dat melden op info@mattenschippersrace.nl. Wonen in Blokzijl of directe omgeving én affiniteit met deze schepen zijn belangrijke punten op de cv.

Meer informatie, filmpjes en foto’s zijn te vinden op de website www.mattenschippersrace.nl.